Zorg en Welzijn

Gezondheid, duurzaamheid, vluchtelingen

Zorg en welzijn

Zorg en welzijn

Het bieden van de hoogst bereikbare gezondheidsstandaard is een van de fundamentele rechten van elk mens zonder onderscheid van ras, levensbeschouwing, politieke overtuiging, economische of sociale toestand. De systematische achterstand van een bepaalde groep in Europese samenlevingen is dus in strijd met dit beginsel.

Er zijn verschillen in gezondheid tussen etnische minderheden en de autochtone bevolking. Dit zowel door ziekte als door hun psychisch welzijn. Zo komen diabetes, hart- en vaatziekten (nog!) vaker voor bij mensen met een migratieachtergrond. Plus op psychisch vlak vertonen migranten vaker symptomen van depressie. Redenen: een lagere sociaaleconomische status. Onderzoek heeft aangetoond dat etnische minderheden over het algemeen een lagere sociaaleconomische status hebben dan de autochtone bevolking. Ze beschikken over een lager opleidingsniveau, minder inkomen en hebben een lagere arbeidsparticipatie. Deze factoren zijn positief gerelateerd aan de gezondheid van mensen: een opleiding en inkomen zorgen voor meer aandacht voor gezondere levensstijlen, verbeterde kennis en toegang tot de gezondheidszorg. Etnische minderheden hebben vaak een slechtere sociaaleconomische positie, maar worden ook vaker gediscrimineerd dan de autochtone bevolking. Hierbij gaat het niet slechts over discriminatie op basis van etniciteit, maar ook over discriminatie op basis van taal, nationaliteit, huidskleur en religie. Acculturatie is het proces waarbij mensen de houdingen, waarden en gewoonten overnemen van een andere cultuur met welke zij in contact komen. Hierdoor veranderen eetpatronen en leefstijlen.Dit zorgt echter vaak voor  psychologische en sociale problemen, waaronder alcohol- en drugsmisbruik en een toenemende onzekerheid door veranderende gewoonten en stress. Doordat etnische minderheden vaak in contact komen met de autochtone bevolking, zou dit dus mogelijk hun slechtere gezondheid deels kunnen verklaren. Behalve individuele verklaringen zijn er mogelijk ook institutionele verklaringen voor gezondheidsverschillen tussen etnische minderheden en de autochtone bevolking. In dit artikel zal ik drie institutionele factoren bespreken, namelijk de rol van de welvaartsstaat, immigratiewetgeving en zorgstelsels.

Onderzoek wijst echter (meestal) uit dat sociaaleconomische verschillen in gezondheid juist in Scandinavische landen betrekkelijk groot zijn. Tevens maken veel egalitaire landen vaak onderscheid tussen de ingroup en de outgroup, waarbij de ingroup wel recht heeft op sociale voorzieningen en de outgroup niet. De outgroup bestaat vaak uit immigranten, een groot deel van de etnische minderheidspopulatie.De verslechterde toegang tot sociale voorzieningen zou kunnen leiden tot gezondheidsverschillen tussen etnische groepen. Een andere institutionele factor is het migratiesysteem. Ook al wordt soms verondersteld dat immigratiewetgeving voortkomt uit het welvaartssysteem, zijn er grote verschillen. Zo hebben Zweden en Denemarken een vergelijkbaar welvaartsysteem waarin de principes van egalitarisme en universalisme worden omarmd. Echter, Denemarken heeft een van de strengste migratiewetgevingen van Europa, terwijl Zweden juist een van de meeste mildste migratiewetgevingen heeft. Deze migratiesystemen beïnvloeden de gezondheid van immigranten door hen al dan niet te laten integreren in de maatschappij: door opname in de maatschappij zijn migranten in staat hun inkomen te verhogen en hebben ze betere toegang tot de gezondheidszorg. Daarnaast zorgen striktere migratieprocedures ervoor dat migranten vaker opgesloten worden tijdens de asielprocedures en dat deze procedures (nog) langer duren. Beide ervaringen blijken de kans op verscheidene psychiatrische stoornissen te vergroten. Behalve de rol van de welvaarts- en migratiesystemen, is ongetwijfeld ook het gezondheidszorgstelsel van invloed op etnische verschillen in gezondheid.

Gezondheidszorgsystemen beïnvloeden etnische ongelijkheid in gezondheid. Een gebrek aan middelen voor vertalers, tijdsdruk van artsen, financiering van de gezondheidszorg en geografische beschikbaarheid van zorginstellingen hebben een andere invloed op de gezondheid van etnische minderheden dan die van de etnische meerderheid. Naast algemene typologieën, is een meer specifiek kenmerk van de gezondheidszorgsystemen van invloed: het gezondheidsbeleid. Dit beleid vloeit voort uit de combinatie van het gezondheidszorgstelsel van een land, de welvaartsstaat en, in het geval van immigranten, het migratiesysteem. In veel landen is het beleid gericht op het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen sociaaleconomische groepen.

Verscheidene Europese landen erkennen het probleem en zorgen in hun beleid ervoor om de gezondheidsverschillen aan te pakken. Er is ook meer aandacht voor de verschillen in gezondheid tussen mensen met een migratieachtergrond en autochtonen. Dit geeft hoop om uiteindelijk deze levensbeïnvloedende vorm van ongelijkheid uit te roeien.

Gezondheid

Etnisch-culturele minderheden en gezondheid heeft te maken met toegankelijkheid van de zorg. Volgens onderzoek in idz-udz Nederland, Belgie, Duitsland is de zorgsector goed gekend en zijn ecm tevreden, met name over het systeem huisarts maar ontevreden over tandarts.

Culturele of beter genetische aanleg voor bepaalde ziektes. Bijvoorbeeld diabetes bij de Marokkaanse gemeenschap.

Verbindende tekst met de activiteiten die ze doen.

  • Activiteiten van verenigingen: bewegen: dansen, sport, wandelen

  • Kooklessen, ontbijt, …

  • Infomomenten: over gezond leven en ziektes. Hoe en wat er aan te doen.

  • Samenwerking met logo Limburg, CM limburg

Nuttige links
Geestelijke gezondheid: de knoop bij migranten en etnische minderheden
Aanbevelingen naar een toegnakelijke gezondheidszorg - aanbevelingen van de ethealth 
Bronnen:
https://www.bronso.be/blog/gezondheid/minderheidsstatus-en-gezondheid
http://www.volontegenerale.nl/artikelen/etnische-ongelijkheid-in-gezondheid/
https://mediator.zonmw.nl/mediator-21-januari-2017/verschillen-in-gezondheid-tussen-etnische-groepen/
https://idemrotterdam.nl/zo-discriminatie-en-integratiebeleid-invloed-op-gezondheid-etnische-minderheden/ met proefschrift om te downloaden

Duurzaamheid

Leden van de IC-lidverenigingen delen hun ervaringen en netwerk met elkaar om volwaardig te kunnen participeren aan de samenleving. Ook materiële zaken worden gedeeld hier en met …. het thuisland. Verzamelde pakketten met kleding, schoeisel en schoolmateriaal maken een enkele reis naar vele landen over de wereld. Een bijzondere vorm van delen zijn de spaarkassen. Het  gespaarde geld dient enkel om te gebruiken bij het overlijden van een landgenoot. Het ingezamelde geld bekostigt de begrafenis hier of voor de repatriëring.

Met de bus, trein of de fiets reizen? Dat is voor vele van de IC-leden een evidentie, niet meteen vanuit een bewuste duurzame overweging, maar uit noodzaak. Diegenen die wel een auto hebben halen vrienden en leden van hun vereniging graag op om naar activiteiten te gaan. En wie een wagen heeft zorgt natuurlijk voor de verhuis of vervoer naar het ziekenhuis.

Het vinden van geschikte huisvesting is voor vele leden vaak een ware lijdensweg. Wie eenmaal een betaalbare woning heeft kan rekenen op de hulp van de leden van de vereniging voor advies bij de inrichting. Spontaan ontstaat er zelfs eens een waar klusteam dat komt verven en behangen. Thuiszorg is een thema dat sterk leeft bij de ouderen van de eerste migratiegolven. Bezoeken aan rusthuizen en dagcentra staan geregeld op het programma.

Duurzame consumptie bij de IC-lidverenigingen betekent vooral samen koken, recepten en adressen uitwisselen en potjes meenemen om de hapjes die overblijven na een activiteit onder de leden te verdelen. Opvallend zijn steeds de Iftar- en kerstmaaltijden die openstaan voor de leden van de vereniging en voor iedereen de mee aan tafel wilt zitten. De verenigingen zoeken voor deze gelegenheden lokaal naar minderbedeelden om hun maaltijd mee te delen.

De vzw IC heeft voor haar personeel de 35 uren week en een systeem van overuren dat ervoor zorgt dat niemand overwerkt kan geraken. Vele leden van de IC-lidverenigingen bevinden zich in een precaire werksituatie. De jobs die ze uitoefenen zijn meestal fysiek zwaar en repetitief van aard. Toch werken de mannen en vrouwen lange dagen en doen vaak extra uren om hier voor zichzelf en hun kinderen een volwaardig bestaan op te bouwen. De vrije tijd die er overblijft besteden ze aan hun kerngezin en de grote familie waar ze toe behoren: hun vereniging en het IC.

IC is nationaal, provinciaal en lokaal bestuurlijk actief in de vluchtelingenproblematiek.

IC heeft sinds de oprichting (1989) een sterke traditie in het werken met vrijwilligers van etnisch culturele minderheden waaronder mensen met een vluchtelingenachtergrond. De medewerkers en bestuurders van IC zijn actief in verschillende levensdomeinen om de toegankelijkheid en participatie van vluchtelingen in de samenleving te vergemakkelijken.

IC is een multiculturele federatie van meer dan 300 etnisch-culturele zelforganisaties en gemeenschappen in Vlaanderen en Brussel. Ieder van deze lidverenigingen kent een unieke samenstelling qua nationaliteit, etnie, taal, religie, opleidingsniveau, ervaring, doelen en interesses. Al deze gemeenschappen kennen verschillende uitdagingen: taal, onderwijs en opvoeding, werk, onderdak…. IC gelooft in tewerkstelling als een van de sleutels tot verandering in de superdiverse samenleving. Tien jaar lang werkte IC in het Work Up project van het Minderforum in de regio Waasland. Na de beëindiging van dit project heeft IC als enige federatie sinds 2017 een overeenkomst met de VDAB om het project verder te zetten onder de naam IC@work. Deze ervaringen zorgen er voor dat IC een relevante speler geworden is rond etnisch -culturele diversiteit en de arbeidsmarkt. Het IC ontwikkelde een duidelijke visie en expertise rond tewerkstelling van mensen met een migratieachtergrond.

De kern van de werking van IC is een verankering van mensen met een migratieachtergrond in onze samenleving. Een van de belangrijkste domeinen voor deze verankering is tewerkstelling. IC heeft een lange traditie in de organisatie van het werken met vluchtelingen en mensen met een migratieachtergrond. Door het tewerkstellingsproject in het Waasland is er expertise opgebouwd naar het tewerkstellen van vluchtelingen. Dit project geeft aan IC de kans om deze kennis te delen en uit de organisatie te brengen ten voordele van de vluchtelingen en de samenleving

In Vlaanderen krijgen vluchtelingen vanuit het inburgeringstraject in de eerste periode dat ze in ons land verblijven een intensieve, individuele begeleiding. Het duurt een hele tijd voordat zij een netwerk kunnen opbouwen dat hun ondersteunt naar taalververwerving en kansen op de arbeidsmarkt. IC heeft als socio-culturele organisatie methodieken en expertise ontwikkelt om de participatie op de arbeidsmarkt en in de samenleving te verhogen. Met dit project is er de kans om deze kennis in andere organisaties die met de toeleiding en begeleiding en tewerkstelling van vluchtelingen te borgen en te verbreden. Daardoor hebben de vluchtelingen meer kans op tewerkstelling en participatie in de samenleving. De toetreding tot het interregionaal project met kennisdeling zal de kansen voor vluchtelingen bevorderen.

Vluchtelingen hebben moeilijkheden om hun draai te vinden in België . Zij hebben geen netwerk, de contacten met de lokale bevolking zijn vaak beperkt en zij hebben vaak een te grote afstand tot de arbeidsmarkt. Door een toename van kennis kan de begeleiding van vluchtelingen verbeteren. Daarmee zullen ook de kansen op het vinden van werk in de Euregio voor vluchtelingen toenemen. Ook wil  IC een goede samenwerking met de projectpartners in de Euregio bevorderen. Door synergie-voordelen kunnen kansen gecreëerd en beter benut worden.

Vluchtelingenwerk vlaanderen

Toolkit Vluchtelingen

In deze toolkit richten we ons specifiek op de begeleiding van mensen met het statuut van vluchteling of subsidiaire bescherming. Eens ze hun (tijdelijke) verblijfspapieren hebben ontvangen, moeten zij immers starten met het uitbouwen van hun leven in ons land: een (zoek)tocht die niet altijd zonder hindernissen verloopt. We houden hierbij rekening met hun startpositie in de maatschappij en hebben oog voor activering en participatie in de samenleving.

Naar de toolkit

Sluiten